En nou iets over filosofie....

Stel dat een oningewijde onder de hier aanwezigen hoort dat de filosofie in mijn lofprijzingen tot zulke hoogten gevoerd wordt, dat ze het voornaamste en het grootste is van alles wat de mensheid van God de schepper heeft ontvangen en dat de mensen onder haar leiding God het meeste nabij kunnen komen. Stel dat hij hoort dat de filosofie, vergezeld van de prachtige schare van deugden, onze harten vervult van liefde voor haar, dat alle andere dingen geminacht worden en links blijven liggen, dat alleen de filosofie onze verlangens bevredigt met onbedorven en duurzaam genot, en tenslotte dat het de filosofie is die ons te midden van de grote wirwar aan menselijke wisselvalligheden een veilige thuishaven geeft waar we zonder zorgen kunnen verblijven. Nogmaals, als een oningewijde deze woorden zou horen, zou hij me dan niet terecht de volgende vragen stellen: 'Wat is toch die prachtige en beroemde filosofie van U, wat is haar taak, wat stelt ze in het vooruitzicht'?
Nu dan, het woord filosofie is ontleend aan het Grieks en wordt van oudsher omschreven als liefde voor de wijsheid, dat wil zeggen het verlangen om goddelijke en menselijke zaken te leren kennen, te zamen met het streven om deugdzaam te leven. Het wil me voorkomen dat deze omschrijving op zichzelf al duidelijk maakt dat al het loffelijke dat men maar zeggen of bedenken kan over de filosofie, reeds is opgesloten in dat ene woord. Laten we niettemin de verschillende onderdelen van de filosofie aan de orde stellen, haar wat meer van nabij beschouwen en haar zo wat nauwkeuriger bestuderen. Wat deze inspanning voor ons lonend zal maken, is alleen al het feit dat de filosofie het meer dan waard is dat iedereen haar verlangt te kennen, al was het maar omwille van die kennis alleen.
Welnu, er zijn hoofdzakelijk drie dingen waardoor de mens de overige levende wezens overtreft. Ten eerste kan hij alles waarnemen en de aard van ieder ding onderzoeken, ten tweede kan hij zijn handelingen bepalen en zijn leven inrichten, ten derde kan hij zijn gedachten naar voren brengen en uitspreken. Om ieder element met een aparte term te benoemen, de mens beschikt over het verstand waarmee hij waarneemt, de rede waarmee hij nadenkt, de taal waarmee hij spreekt. De filosofie maakt gebruik van drie vakken voor elk van deze drie onderdelen. Het vak dat betrekking heeft op het spreken noemen de Grieken logica, wij redeneerkunst; het vak dat de inrichting van het leven tot onderwerp heeft, noemen zij ethica, wij zedenkunde; het vak dat de natuur der dingen schouwt, noemen wij natuurfilosofie, zij fysica.